Wprowadzenie: Gra o słońca czyli dlaczego działka to 90% sukcesu.
Czym jest dom pasywny i dlaczego nie wybacza błędów lokalizacyjnych.
Wyobraź sobie dom, który zużywa nawet 90% mniej energii na ogrzewanie niż standardowy dom jednorodzinny w Europie Centralnej. Dom, w którym zimą ciepło w dużej części dostarcza słońce, a latem panuje przyjemny chłód bez aktywnej klimatyzacji.
Taki jest właśnie dom pasywny – precyzyjnie zaprojektowana maszyna do komfortowego życia i ekstremalnego oszczędzania. Jest jak super skuteczny termos, który opiera swoje działanie na darmowych zyskach pasywnych, przede wszystkim na energii słonecznej wpadającej przez okna.
I tu dochodzimy do sedna: ten dom nie wybacza błędów. Za każdy trzeba zapłacić.
Jeśli postawisz zwykły dom w złym miejscu (np. w cieniu lub na północnym stoku), po prostu zapłacisz wyższe rachunki za ogrzewanie. Jeśli jednak popełnisz ten błąd przy domu pasywnym, cała koncepcja przestaje działać. Odcinasz mu główne źródło paliwa. Żadna, nawet najgrubsza warstwa izolacji czy najdroższe okna, nie zrekompensują braku słońca. Taki budynek z „pasywnego” staje się po prostu „bardzo drogim w budowie domem energooszczędnym”, który i tak trzeba aktywnie dogrzewać.
Więcej o koncepcji domu pasywnego przeczytasz w naszym artykule Zasady projektowania domu pasywnego, które musisz znać.
W tym artykule podpowiemy jakich błędów unikać i na co zwrócić uwagę przy wyborze działki pod dom pasywny.
Czy „działka idealna” w ogóle istnieje?
Już pierwsze szybkie poszukiwania informacji na temat wyboru działki pod dom pasywny nakierują Cię na pojęcie „ działka idealna”, która powinna:
- być płaska lub z lekkim spadkiem na południe
- być idealnie zorientowana na osi północ-południe
- mieć wjazd od strony północnej
- mieć szeroką ekspozycję południową
- być pozbawiona elementów zacieniających od strony południowej, zachodniej i wschodniej
Dodatkowo standard domu pasywnego w Polsce najłatwiej osiągnąć w I strefie klimatycznej (czytaj: Pomorze) i na wysokości jak najbardziej zbliżonej do poziomu morza (czytaj: raczej Rewa niż Gdynia Zachód).
Czy takie działki istnieją poza podręcznikami architektury i czy są dostępne na wolnym rynku w różnych rejonach Polski?
Zamiast skupiać się na szukaniu ideału, pomożemy Ci zrozumieć jak poszczególne parametry działki wpływają na projekt domu pasywnego. Dowiesz się na co szczególnie zwrócić uwagę przy wyborze działki, planując budowę domu pasywnego.
Priorytety przy wyborze działki pod dom pasywny
Definicja „ działki idealnej” zawiera zestaw cech, które maksymalizują darmowe zyski energetyczne i minimalizują straty. W rzeczywistości rzadko udaje się trafić na komplet.
Kluczem jest wiedzieć na co zwracać uwagę a gdzie można pójść na kompromis kompensując dany brak rozwiązaniami projektowymi. Taka kompensacja niemal zawsze wiąże się z wyższym kosztem budowy, dlatego zależy nam na świadomym wyborze lokalizacji dla planowanej inwestycji.
Priorytet 1: Orientacja
Dlaczego południe jest warte każdych pieniędzy?
Lokalizacja dużych przeszkleń od strony południowej pozwala na wykorzystanie energii słonecznej jako darmowego paliwa do ogrzania domu.
Zimą słońce znajduje się nisko nad horyzontem a jago promienie wpadają głęboko do wnętrza, ogrzewając podłogi i ściany.
Okna na elewacji zachodniej i wschodniej mogą pracować na zyski energii, ale są one nieporównywalnie niższe niż na elewacji południowej.
Okna na elewacji północnej to czysta strata ciepła. Należy je eliminować i ograniczać za wszelką cenę.
Pułapka wjazdu od południa i jak sobie z nią poradzić?
Działka z wjazdem od południa to klasyczny przykład działki nieidealnej, którą jednak da się zagospodarować pod budowę domu pasywnego dobrze przemyślanym projektem.
W zależności od konkretnych uwarunkowań i wymiarów działki można zaprojektować garaż z tyłu domu pozostawiając duży ogród na przedzie. Takie rozwiązanie ma swoje plusy i może być ciekawym zabiegiem poprawiającym estetykę elewacji frontowej.
Priorytet 2: Zacienienie
Jak wysokie drzewa, sąsiednie budynki i rzeźba terenu mogą zrujnować bilans energetyczny budynku?
Sama ekspozycja na południe nic nie znaczy, jeżeli tuż za południową granicą działki znajduje się wysoki budynek lub gęsty las. Będą one niewątpliwie rzucać cień na Twój salon pozbawiając Cię darmowej energii ze słońca. Oprócz stanu istniejącego w terenie, sprawdź też zapisy miejscowego planu lub planu ogólnego. Znajdziesz tam przeznaczenie terenu i parametry zabudowy dla inwestycji, które mogą powstać wokół Twojej działki.
Analizując działkę zwróć uwagę na ukształtowanie terenu. Wysokie wzgórze na południu również może rzucać cień na Twój dom skutecznie niszcząc całe założenia bilansu energetycznego.
Dlaczego warto odwiedzić działkę zimowym popołudniem?
Latem słońce jest wysoko i prawie wszystko wygląda dobrze. Tyle, że latem nie potrzebujesz światła słonecznego do ogrzania domu. Ono jest potrzebne zimą, gdy słońce jest najniżej, w najkrótsze dni roku, w grudniu lub styczniu.
Odwiedź działkę w zimne, słoneczne popołudnie (około 14:00). Sprawdź, czy nic nie blokuje Twojego dostępu do słońca na przyszłej południowej ścianie budynku.
Zacienienie południowej części działki może uniemożliwić postawienie na niej domu pasywnego.
Priorytet 3: Topografia i Proporcje
Zalety działki płaskiej lub o lekkim spadku w kierunku południowym
Działka płaska jest uniwersalna i przewidywalna. To dobry i bezpieczny standard.
Ideałem jest jednak lekkie pochylenie w kierunku południowym. Wtedy to budynek jest wystawiony na słońce i lepiej wyeksponowany na niskie, zimowe promienie.
Działka ze spadkiem w kierunku północnym jest przeciwieństwem ideału. Tutaj jednak warto zachować rozwagę w ocenie terenu. Inną trudnością projektową jest niewielki 2-5% spadek, a zupełnie inną stok na terenach górskich.
Proporcje działki a zwarta bryła budynku pasywnego
W budownictwie pasywnym dużo mówi się o tzw. stosunku A/V czyli o stosunku powierzchni ścian zewnętrznych do kubatury budynku. Im ten stosunek jest bliższy 1, tym lepiej, bo bryła jest bardziej kompaktowa.
Kompaktowość bryły jest bezpośrednio związana z mniejszymi ucieczkami ciepła przez przegrody zewnętrzne. Wynika to z prostego rachunku: mniejsza powierzchnia przegród = mniejsza ucieczka ciepła.
Zasada kompaktowej bryły sprawia, ze budownictwo pasywne kojarzy się głównie z prostymi budynkami, nowoczesnymi stodołami lub modernistycznymi kostkami.
Prawdą jest, że standard pasywny osiąga się najłatwiej (i najtaniej) dla brył zwartych. Jednak da się pogodzić wysoką energooszczędność z rozczłonkowaną bryłą budynku i ciekawym designem. Można to osiągnąć poprzez rozwiązania techniczne i zwiększenie budżetu na budowę.
Jak się ma do tego kształt i proporcje działki? Otóż im działka bardziej zbliżona do kwadratu tym daje większe możliwości na swobodne kształtowanie bryły budynku w zależności od Twoich oczekiwań Możesz postawić:
- bryłę kompaktową gwarantującą niższe koszty budowy
- lub ciekawą bryłę przy zwiększonym budżecie na budowę.
Im bardziej proporcjonalna działka, tym masz większy wybór. Wybierając działkę długą i wąską musisz liczyć się z ograniczeniami w postawieniu na niej kompaktowego budynku.
Priorytet 4: Osłona przed wiatrem
Rola naturalnych i sztucznych osłon w ograniczaniu strat ciepła
Zwróć uwagę na ekspozycję działki na działanie wiatru. Zapomina o tym 90% inwestorów.
W Polsce dominujące są zazwyczaj wiatry z kierunków północnych i zachodnich. Czy Twoja działka jest osłonięta od wiatru na tych kierunkach? Osłonę mogą stanowić: wzgórza, drzewa lub sąsiednie budynki (istniejące i planowane).
Brak takiej osłony nie przekreśla działki, jeżeli spełnia ona inne wymagania. Ekspozycja na wiatr jest uwzględniana w obliczeniach bilansu energetycznego.
Podsumowanie
Idealna działka to prawdziwa rzadkość, ale porównując kilka potencjalnych lokalizacji możesz świadomie wybrać tę optymalną.
Pamiętaj, że gwarantem i niezbędnym elementem mechanizmu działania domu pasywnego jest dostęp do energii słonecznej na południowej elewacji budynku.
Brak dostępu do słońca wyklucza wybór działki na lokalizację budynku pasywnego. Inne, nieidealne cechy można rozwiązać dobrze przemyślanym projektem, lub zwiększeniem budżetu na budowę domu.
Wymienione w tym artykule cechy optymalnej działki są cechami specyficznymi dla budynków pasywnych. Dodatkowo przez zakupem działki warto przeanalizować inne cechy konkretnej lokalizacji, które są ważne dla każdego budynku – bez względu na jego standard energetyczny:
- dostęp do drogi
- dostęp do mediów
- zapisy miejscowego planu i planu ogólnego
- zapisy decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli została wydana dla działki (przy braku miejscowego planu)
- warunki gruntowe
- analiza odległości od granic działki przyszłego budynku w zależności od jego technologii
- analiza odległości od granic działki przyszłego budynku w zależności od budynków zlokalizowanych na działkach sąsiednich
Wybór działki pod budowę domu pasywnego powinien być świadomy i dobrze przemyślany, gdyż ma bezpośrednie przełożenie na koszty budowy. Pomocne może być zlecenie profesjonalnej analizy chłonności działki lub działek, które dostarczy wszystkich niezbędnych informacji potrzebnych do podjęcia świadomej decyzji.
Jeżeli potrzebujesz takiej analizy, skontaktuj się z nami. Przygotujemy ofertę dostosowaną do Twoich potrzeb i oczekiwań.